Cần xây dựng tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực liên kết vùng giữa Hà Nội và các địa phương

Dự Hội nghị về phía Trung ương có các đồng chí: Ủy viên Trung ương Đảng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương: Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Văn phòng Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng.

Cùng dự Hội nghị về phía thành phố Hà Nội có các đồng chí: Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Phùng Thị Hồng Hà; Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Trọng Đông; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực HĐND Thành phố, UBND Thành phố và các ban, sở, ngành Thành phố.

Về phía các tỉnh, thành phố có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa; Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái; Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương. Cùng dự có Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường; Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình Đinh Thị Lụa; các đồng chí trong Thường trực Tỉnh ủy Hưng Yên, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Ninh Bình, Phú Thọ và lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế trọng điểm. Trong đó, Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng Đồng bằng sông Hồng (liên kết với 6 tỉnh, thành phố: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình) và Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 5 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình). Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng và liên kết, gắn kết chặt chẽ với các tiểu vùng:

Với Thái Nguyên, Bắc Ninh: Hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao dọc theo hành lang kinh tế Bắc - Nam, Vành đai 3, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 3 và Quốc lộ 18.

Với Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh: Kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, Vành đai 4 tạo thành trục động lực phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển và logistics.

Với Ninh Bình: Kết nối qua trục Bắc - Nam (Quốc lộ 1A, Cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình), cao tốc Tây Bắc, Vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa tâm linh và y tế chất lượng cao (cơ sở 2 của các bệnh viện lớn).

Với Phú Thọ: Kết nối qua hành lang Xuyên Á (Nội Bài - Lào Cai), phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.

Trong Quy hoạch Tổng thể Thủ đô, Hà Nội đóng vai trò là trung tâm, động lực chính, điều phối, dẫn dắt lan tỏa sự phát triển trên mọi lĩnh vực.

Về xác lập mô hình cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội "Chùm đô thị hướng tâm", trong đó: Hà Nội là đô thị trung tâm Vùng Thủ đô. Các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh lớn của Hà Nội, có tính liên kết và đối trọng, hỗ trợ, chia sẻ tài nguyên và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng và cả nước.

Hệ thống đô thị vệ tinh cấp vùng (theo các trục kết nối): Phía Bắc với tỉnh Thái Nguyên (đô thị Thái Nguyên, Sông Công, Phổ Yên); phía Đông Bắc với Bắc Ninh (đô thị Bắc Ninh, Từ Sơn, Thuận Thành); phía Đông Nam với Hưng Yên (đô thị Văn Giang, Mỹ Hào, Phố Nối, Phố Hiến); phía Nam với Ninh Bình (đô thị Duy Tiên, Phủ Lý, Ninh Bình và Tam Điệp); phía Tây với Phú Thọ (Vĩnh Yên, Phúc Yên, Việt Trì, Hòa Bình, Lương Sơn); phía Đông với thành phố Hải Phòng, đô thị Hải Dương, Chí Linh...

Quy hoạch vùng đệm không gian phát triển Thủ đô: Vùng đệm phía Tây và Tây Bắc (Phú Thọ - Hòa Bình cũ); Vùng đệm phía Nam (Hà Nam cũ - Ninh Bình); Vùng đệm phía Đông và Đông Nam (Bắc Ninh - Hưng Yên).

Với cấu trúc tổ chức liên kết Vùng, Hà Nội giải quyết được các bài toán khó khăn về giao thông, môi trường, cung ứng dịch vụ, liên kết mở rộng không gian, tạo sự phát triển bền vững, góp phần hỗ trợ, thúc đẩy, tạo động lực, không gian phát triển mới cho các tỉnh trong Vùng Thủ đô và các vùng lân cận mở rộng dư địa mới, giá trị mới, góp phần chia sẻ giảm tải cho Hà Nội và cùng Hà Nội phát triển.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng nghe báo cáo tóm tắt đề xuất xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô.

Cần trao quyền mạnh hơn cho Thủ đô, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ

Thảo luận tại Hội nghị, các ý kiến đại diện các bộ, ngành trung ương và các địa phương bày tỏ sự nhất trí và đánh giá cao các dự thảo đề xuất liên quan đến Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, định hướng sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô. Các ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm, hạt nhân và cực tăng trưởng của Hà Nội trong liên kết, dẫn dắt phát triển Vùng Thủ đô, cả nước và vươn tầm quốc tế.

Nhằm tăng cường tính kết nối, đồng bộ và khả thi của quy hoạch, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa kiến nghị, về hạ tầng giao thông, Hưng Yên đã xác định kết nối toàn diện với Hà Nội là định hướng xuyên suốt trong quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, với việc quy hoạch 6 cây cầu qua sông Hồng. Trên cơ sở này, Hưng Yên kiến nghị nghiên cứu bổ sung cầu Triều Dương, kết nối đường tỉnh 427 của Hưng Yên với Thường Tín (Hà Nội). Đồng thời xác định rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh, kết nối đường tỉnh 429 (khu vực Vạn Điểm) với đường di sản của Hưng Yên, bảo đảm thống nhất với quy hoạch Vành đai 4,5 của Hà Nội.

Đồng chí Nguyễn Hữu Nghĩa cũng đề nghị trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô cần quan tâm đến không gian ngầm và hệ thống đường sắt đô thị. Hiện, Hưng Yên đã quy hoạch 5 tuyến đường sắt đô thị, cơ bản đều hướng về Hà Nội. Do đó kiến nghị các tuyến metro của Hà Nội, đặc biệt là tuyến số 8, cần được định hướng kết nối, đấu nối đồng bộ với các tuyến đường sắt đô thị của Hưng Yên, tạo thuận lợi cho đi lại, góp phần giãn dân và giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội. Bên cạnh đó, quy hoạch cần chú trọng khai thác hiệu quả tiềm năng giao thông đường thủy, nhất là trên tuyến sông Hồng.

Để quy hoạch sớm đi vào thực tiễn, đồng chí Nguyễn Hữu Nghĩa kiến nghị Hà Nội quản trị phát triển Thủ đô theo quy hoạch đã được phê duyệt. Đồng thời, đề xuất trong sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô cần trao quyền mạnh hơn cho Thủ đô, gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ; cần bổ sung cơ chế điều phối Vùng Thủ đô mang tính pháp lý rõ ràng, lấy Hà Nội làm trung tâm, nhằm khắc phục tình trạng liên kết chưa hiệu quả như thời gian qua.

Đánh giá cao quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng công phu, có tầm nhìn dài hạn, kết hợp hài hòa giữa quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị, nông thôn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đề xuất, trong giai đoạn tiếp theo, cần sớm xây dựng nền tảng pháp lý làm cơ sở cho việc lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các cấp quy hoạch. Đây là nhiệm vụ khó, do đó, cần có sự tham gia của tư vấn chuyên sâu để bảo đảm chất lượng và khả năng triển khai.

Bên cạnh đó, đồng chí Trần Quốc Phương đặc biệt nhấn mạnh vai trò của công tác công bố, tuyên truyền quy hoạch. Từ đó đề xuất Hà Nội nghiên cứu xây dựng sa bàn quy hoạch tổng thể Thủ đô nhằm tăng tính trực quan, giúp người dân dễ tiếp cận, ghi nhớ và giám sát quá trình thực hiện quy hoạch.

Đối với liên kết vùng, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho rằng cần làm sâu sắc hơn nội dung phối hợp giữa Hà Nội và các tỉnh trong vùng Thủ đô, bảo đảm sự thống nhất về quan điểm, định hướng trong quy hoạch của từng địa phương. Đồng thời, cần nghiên cứu hoàn thiện mô hình điều phối vùng với cơ chế ràng buộc, cam kết rõ ràng, nhằm khắc phục tình trạng triển khai manh mún, thiếu đồng bộ trong thời gian qua.

Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết, từ thực tiễn tiếp giáp Hà Nội với chiều dài khoảng 290km, cùng hai trục sông lớn là sông Hồng và sông Đà chảy qua địa bàn, tỉnh kiến nghị Hà Nội tăng cường phối hợp giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là về môi trường, giao thông, phân bố dân cư và phát triển công nghiệp. Trong quy hoạch, tỉnh đã chủ động điều chỉnh định hướng thu hút khu công nghiệp nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội; đồng thời, tận dụng động lực phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc để lan tỏa sang các khu vực giáp ranh, bao gồm phát triển đô thị, công nghiệp công nghệ cao và các trung tâm dữ liệu dự phòng.

Cụ thể, tỉnh Phú Thọ đề xuất ba nội dung trọng tâm. Thứ nhất, đề nghị Hà Nội chia sẻ chi tiết quy hoạch hai bên bờ sông Hồng để Phú Thọ nghiên cứu nối tiếp cảnh quan dọc sông Hồng lên tới Việt Trì, bảo đảm đồng bộ toàn tuyến khoảng 70km. Thứ hai, kiến nghị phối hợp xây dựng tuyến du lịch dọc sông Hồng và sông Đà, kết nối từ Lào Cai qua Phú Thọ tới Hà Nội, phát huy giá trị văn hóa - lịch sử của hai dòng sông. Thứ ba, đề nghị có cơ chế đầu tư đồng bộ tại các khu vực giáp ranh, điển hình như khu vực Ba Vì, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong phát triển không gian vùng.

Tăng cường phối hợp giữa Trung ương với Hà Nội và các địa phương triển khai các nhiệm vụ môi trường trọng điểm

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng bày tỏ sự thống nhất, đồng thuận cao với dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, định hướng sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW và Luật Thủ đô. Đồng thời, đánh giá cao tiến độ, cách làm bài bản của các cơ quan xây dựng dự thảo, trong thời gian ngắn đã hình thành được các phương án, kế hoạch triển khai những nhiệm vụ có ý nghĩa lớn đối với Thủ đô Hà Nội và vùng liên kết.

Trên cơ sở Thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết nhiều nội dung trong dự thảo liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ, đặc biệt trong các lĩnh vực quy hoạch, sử dụng đất đai, đất nông nghiệp, đất rừng; quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, khoáng sản và bảo vệ môi trường. Đây là những vấn đề cấp thiết không chỉ của Hà Nội mà còn của các địa phương lân cận, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ để xử lý triệt để.

Từ đó, Bộ trưởng kiến nghị tăng cường phối hợp giữa Trung ương với Hà Nội và các địa phương trong triển khai các nhiệm vụ môi trường trọng điểm. Trước mắt, trong quý I/2026, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương triển khai thí điểm cải tạo hệ thống sông Bắc Hưng Hải, tập trung nạo vét, cải thiện dòng chảy, từng bước khắc phục tình trạng ô nhiễm. Trung ương sẽ bố trí kinh phí cho công tác nạo vét, song để đạt mục tiêu xanh, sạch, bền vững, các địa phương cần chủ động đầu tư đồng bộ dọc tuyến.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, gắn bảo vệ môi trường với định hướng phát triển Thủ đô theo hướng xanh, bền vững. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết đồng hành, vào cuộc tích cực, có trách nhiệm cùng Hà Nội và các địa phương trong hoàn thiện báo cáo, trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua và tổ chức thực hiện.

Khẳng định vai trò phát triển của Hà Nội thể hiện trong quy hoạch vươn tầm thế giới

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc thông tin, trong thời gian qua, Hà Nội đã tích cực thực hiện việc xin ý kiến các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước và các ban, bộ, ngành trung ương về việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô, để phục vụ mục tiêu phát triển Thủ đô, vùng và cả nước trong kỷ nguyên mới.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, các ý kiến góp ý trong hội nghị rất sâu sắc, có tầm nhìn và đưa ra các giải pháp cho Thủ đô và cả vùng phát triển trong giai đoạn mới. Tinh thần này thể hiện đây là việc chung của các địa phương trong vùng chứ không chỉ riêng Hà Nội; đồng thời, khẳng định vai trò phát triển của Hà Nội thể hiện trong quy hoạch không chỉ ở tầm quốc gia mà hướng tới vươn tầm thế giới.

Nhấn mạnh việc Thành phố tiếp thu đầy đủ các ý kiến phát biểu tại hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc mong muốn các ban, bộ, ngành trung ương và các địa phương trong vùng tiếp tục tham góp ý kiến để hoàn thiện các dự thảo về thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc gợi ý các địa phương sớm cử tổ công tác để phối hợp với các cơ quan chức năng của Hà Nội tiếp tục rà soát, nghiên cứu để xác định nhiệm vụ phát triển trong thời gian tới.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc đề nghị, trong thời gian tới, việc đề xuất liên kết vùng giữa Hà Nội và các địa phương cần xây dựng được tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực, như: Đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm, giải quyết môi trường các dòng sông...

Thông tin tiến độ trình Luật Thủ đô sửa đổi xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các ban, bộ, ngành Trung ương trong quý I/2026 và trình Quốc hội tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI; trình Bộ Chính trị thay thế Nghị quyết 15-NQ/TW trong tháng 2/2026; trình hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm theo đúng tiến độ; Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc cho biết, lộ trình này đòi hỏi việc giải quyết các phần việc liên quan rất khẩn trương, vì vậy, các tỉnh bám sát lộ trình của Hà Nội để có ý kiến tham góp hiệu quả, qua đó góp phần xây dựng các trụ cột thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô và Vùng Thủ đô mang tính lâu dài, bền vững trong kỷ nguyên mới.