Hà Nội và các địa phương ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường

Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi; Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cùng lãnh đạo các địa phương trong Vùng Thủ đô như: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình; các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ quan quản lý môi trường.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã nghe báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường Vùng Thủ đô, những thách thức môi trường nổi cộm và dự thảo Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội xây dựng.

Theo đánh giá chung, Vùng Thủ đô đang là khu vực phát triển năng động với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số thuộc nhóm cao nhất cả nước. Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh cũng đặt ra nhiều áp lực đối với môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải rắn, bảo đảm an ninh nguồn nước, tiêu thoát nước, chống úng ngập hay ứng phó sự cố môi trường ngày càng mang tính liên vùng, vượt ra ngoài phạm vi quản lý của từng địa phương.

Thực tế cho thấy, chất lượng không khí tại Hà Nội chịu tác động từ nhiều nguồn phát thải trong khu vực; hệ thống sông ngòi liên tỉnh như sông Cầu, sông Đáy, sông Nhuệ hay các lưu vực sông khác đều có sự liên thông về nguồn nước. Bởi vậy, nếu chỉ giải quyết theo từng địa phương riêng lẻ sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn. Đây cũng là lý do việc hình thành một cơ chế phối hợp chính thức giữa các địa phương được xem là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.

Các đại biểu thống nhất nhận định, việc xây dựng và ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường không chỉ cụ thể hóa Điều 30 của Luật Thủ đô năm 2024 mà còn tạo hành lang pháp lý để các địa phương cùng chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực và thông tin trong bảo vệ môi trường.

Theo đó, Quy chế được xây dựng trên nguyên tắc không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của các địa phương. Thay vào đó, cơ chế phối hợp sẽ hướng tới tăng cường liên kết vùng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích và trách nhiệm giữa các bên tham gia.

Một trong những nội dung được đánh giá có ý nghĩa quan trọng là việc chia sẻ, kết nối và sử dụng chung dữ liệu môi trường. Khi hệ thống dữ liệu được đồng bộ, các địa phương sẽ có điều kiện theo dõi sát diễn biến chất lượng môi trường, nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm và chủ động xây dựng các phương án ứng phó.

Bên cạnh đó, các nội dung phối hợp trọng tâm còn bao gồm kiểm kê môi trường liên vùng; quan trắc và giám sát môi trường; phân tích, dự báo, cảnh báo môi trường; xây dựng kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô; điều phối xử lý các vấn đề môi trường liên vùng; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ công tác bảo vệ môi trường.

Để sớm đưa quy chế vào cuộc sống, Hội nghị cũng thống nhất triển khai một số nhiệm vụ nền tảng ngay trong giai đoạn đầu. Trong đó có xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường vùng; thực hiện kiểm kê môi trường liên vùng; xây dựng đề án quan trắc môi trường vùng; hình thành hệ thống dự báo, cảnh báo môi trường; xây dựng kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô; xây dựng các kịch bản ứng phó sự cố môi trường liên vùng; bảo đảm an ninh nguồn nước và kiểm soát nguy cơ úng ngập, ô nhiễm xuyên địa giới hành chính.

Trên cơ sở các ý kiến thống nhất tại Hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố Hà Nội cùng UBND các tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình đã chính thức ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường dưới sự chứng kiến của lãnh đạo các cơ quan trung ương, các địa phương và đông đảo đại biểu tham dự.

Việc ký kết đánh dấu bước chuyển từ phối hợp theo từng vụ việc sang cơ chế hợp tác thường xuyên, bài bản và dựa trên dữ liệu khoa học. Đây được kỳ vọng sẽ là công cụ quan trọng giúp nâng cao năng lực dự báo, kiểm soát ô nhiễm, ứng phó với các nguy cơ môi trường, bảo đảm an ninh nguồn nước, cải thiện chất lượng không khí và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên.

Sau Hội nghị, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được giao chủ trì phối hợp với các địa phương hoàn thiện các thủ tục sau ký kết, tham mưu tổ chức triển khai thực hiện quy chế, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các nhiệm vụ trọng tâm về bảo vệ môi trường của Thành phố.

Không chỉ là một sự kiện mang ý nghĩa hành chính, việc ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường còn thể hiện quyết tâm của Hà Nội và các địa phương trong việc xây dựng cơ chế liên kết vùng chặt chẽ, hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân trong toàn Vùng Thủ đô.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường đánh giá cao các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và các chuyên gia đối với dự thảo Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường. Đồng chí cho biết, các ý kiến đóng góp đã tập trung làm rõ nhiều vấn đề quan trọng về thể chế điều phối vùng, cơ chế phối hợp liên ngành, liên địa phương cũng như các giải pháp huy động nguồn lực cho công tác bảo vệ môi trường và tăng trưởng xanh.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, trong bối cảnh các vấn đề ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải và ứng phó sự cố môi trường ngày càng mang tính liên vùng, việc thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương là yêu cầu cấp thiết. Thành phố Hà Nội sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện quy chế theo hướng thực chất, khả thi, bảo đảm phát huy hiệu quả ngay sau khi được ký kết.

Đồng thời, Hà Nội sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương trong Vùng Thủ đô đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường dùng chung, tăng cường chia sẻ thông tin, kết nối hệ thống quan trắc, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo môi trường; nghiên cứu các cơ chế huy động nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ môi trường có tính chất liên vùng.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố khẳng định, mục tiêu cuối cùng là tạo chuyển biến thực chất trong công tác bảo vệ môi trường, từng bước cải thiện chất lượng không khí, nguồn nước và cảnh quan đô thị, hướng tới xây dựng Vùng Thủ đô phát triển xanh, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân và đưa Thủ đô ngày càng sáng - xanh - sạch - đẹp.