Tăng an sinh, phát triển nhà ở, đào tạo kỹ năng số cho công nhân lao động Thủ đô

Tháo gỡ vướng mắc trong chuyển đổi số lĩnh vực an sinh xã hội

Một trong những nội dung được nhiều công nhân lao động quan tâm là việc triển khai hồ sơ bảo hiểm xã hội điện tử tại các cơ sở khám chữa bệnh. Theo phản ánh của người lao động, hiện nhiều bệnh viện lớn đã thực hiện cấp giấy nghỉ hưởng BHXH và giấy ra viện dưới dạng dữ liệu điện tử, có chữ ký số và mã tra cứu, đồng thời liên thông với hệ thống giám định bảo hiểm y tế.

Tuy nhiên, trong quá trình làm thủ tục hưởng chế độ ốm đau, thai sản, một số cơ quan BHXH vẫn chưa tiếp nhận bản in từ hồ sơ điện tử với lý do chưa có hướng dẫn thống nhất hoặc hệ thống chưa đồng bộ. Điều này khiến người lao động phải quay lại bệnh viện xin xác nhận theo phương thức truyền thống, gây mất thời gian và phát sinh thêm thủ tục hành chính.

Từ thực tế đó, công nhân lao động kiến nghị các cơ quan chức năng sớm ban hành hướng dẫn chính thức về tiếp nhận hồ sơ điện tử đã ký số hợp lệ; cho phép sử dụng bản in từ hệ thống điện tử có mã tra cứu để giải quyết chế độ cho người lao động trong thời gian chờ hoàn thiện việc kết nối dữ liệu giữa ngành Y tế và BHXH.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng quá trình chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng số cho người lao động. Các công nhân đề xuất Thành phố nghiên cứu cơ chế kết nối trực tiếp giữa nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp FDI công nghệ cao, với hệ thống đào tạo nghề; đồng thời có thêm chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động đào tạo kỹ năng số, ứng dụng AI nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm nguy cơ mất việc trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng.

Một nội dung khác cũng nhận được nhiều sự quan tâm là tình trạng tai nạn lao động chết người vẫn diễn biến phức tạp, trong đó phần lớn nạn nhân là lao động không có hợp đồng lao động. Nhiều ý kiến cho rằng Thành phố cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ đột xuất đối với gia đình người lao động gặp rủi ro nhằm chia sẻ khó khăn, thể hiện tính nhân văn và trách nhiệm của chính quyền đối với lực lượng lao động trực tiếp tham gia phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô.

Trả lời các kiến nghị liên quan đến hồ sơ BHXH điện tử, Giám đốc BHXH thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Huyến cho biết, BHXH Việt Nam đang triển khai hoàn thiện, nâng cấp và đồng bộ các phần mềm kê khai, tiếp nhận, giải quyết hồ sơ điện tử để thực hiện quy trình giải quyết chế độ BHXH điện tử toàn trình theo Quyết định số 313/QĐ-BHXH ngày 27/3/2026.

Trong thời gian chờ hoàn thiện hệ thống, BHXH thành phố Hà Nội đã báo cáo, xin ý kiến BHXH Việt Nam về việc phối hợp với các cơ sở khám chữa bệnh tạm thời cấp hồ sơ giấy hợp lệ theo quy định hiện hành để bảo đảm việc giải quyết chế độ cho người lao động không bị gián đoạn.

Liên quan đến các kiến nghị về đào tạo kỹ năng, hỗ trợ người lao động bị tai nạn lao động và giải pháp giữ chân lao động, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Nguyễn Tây Nam cho biết Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 đã bổ sung nhiều cơ chế đặc thù quan trọng nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô.

Theo ông Nguyễn Tây Nam, Điều 25 và Điều 26 của Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định các chính sách thu hút, trọng dụng, phát triển nguồn nhân lực công nghệ số, nhân lực trong các lĩnh vực trọng điểm và cơ chế hỗ trợ phát triển nhân lực phục vụ thu hút đầu tư chiến lược. Đây sẽ là cơ sở để Hà Nội nghiên cứu, ban hành các chính sách đặt hàng đào tạo kỹ năng cho doanh nghiệp FDI công nghệ cao trong thời gian tới.

Thành phố cũng khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh đào tạo, đào tạo lại; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo kỹ năng nghề, kỹ năng số, ứng dụng AI trong sản xuất và quản trị để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường lao động.

Đối với cơ chế hỗ trợ người lao động bị tai nạn lao động, lãnh đạo Sở Nội vụ cho biết Thành phố đang hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về chính sách hỗ trợ an sinh xã hội trình HĐND Thành phố xem xét trong tháng 6/2026. Theo dự thảo, ngoài chính sách hỗ trợ đặc thù đối với người lao động bị tai nạn lao động, Thành phố cũng mở rộng diện hỗ trợ khẩn cấp đối với các trường hợp bị tai nạn nặng, gia đình có người tử vong do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn giao thông và các tình huống bất khả kháng khác nhằm kịp thời giúp người dân ổn định cuộc sống.

Về giải pháp giữ chân người lao động, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 155/KH-UBND ngày 16/4/2026 về phát triển thị trường lao động giai đoạn 2026-2030, trong đó tập trung đào tạo nghề, kỹ năng số, ngoại ngữ và tích hợp AI cho người lao động; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp thích ứng với quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Cùng với đó, Thành phố tiếp tục phát triển hệ thống an sinh xã hội đồng bộ, mở rộng diện bao phủ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp; xử lý nghiêm tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm để bảo vệ quyền lợi người lao động. Hà Nội cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh xã hội, nâng cao hiệu quả giải quyết chế độ thông qua ứng dụng VssID - BHXH số, tạo thuận lợi cho người lao động và doanh nghiệp theo dõi quá trình tham gia, thụ hưởng chính sách một cách công khai, minh bạch và thuận tiện.

Quan tâm nhà ở, trường học và điều kiện an cư của công nhân lao động

Tại Hội nghị, vấn đề trường học cho con em công nhân lao động cũng được nhiều đại biểu phản ánh. Các ý kiến cho biết hiện nay trên địa bàn xã Gia Lâm, số lượng trường THPT công lập và chỉ tiêu tuyển sinh còn hạn chế, chưa đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng trong bối cảnh dân số cơ học và tốc độ đô thị hóa tăng nhanh.

Theo phản ánh của công nhân lao động, nhiều gia đình buộc phải cho con theo học tại các trường dân lập, tư thục với chi phí cao, tạo áp lực lớn đối với đời sống của người lao động có thu nhập còn hạn chế. Vì vậy, người lao động đề nghị thành phố sớm có kế hoạch đầu tư, mở rộng hệ thống trường THPT công lập, tăng số lượng trường lớp để tạo điều kiện cho con em công nhân được tiếp cận môi trường giáo dục công lập với chi phí phù hợp.

Trả lời nội dung này, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết xã Gia Lâm hiện có khoảng 90.000 dân với 2 trường THPT công lập là THPT Dương Xá và THPT Cao Bá Quát. Hai trường hiện có tổng cộng 91 lớp với 4.125 học sinh, bình quân 45,3 học sinh/lớp. Theo định hướng quy hoạch mạng lưới trường học, cứ từ 30.000 đến 50.000 dân sẽ bố trí 1 trường THPT công lập, do đó về cơ bản hệ thống trường hiện nay đã đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh địa phương.

Tuy nhiên, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cũng thừa nhận Gia Lâm là khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng mạnh tại các khu đô thị và khu nhà ở công nhân, kéo theo nhu cầu học tập ngày càng lớn nên áp lực tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập vẫn ở mức cao. Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị địa phương tiếp tục rà soát quỹ đất phù hợp để phục vụ đầu tư xây dựng thêm trường THPT công lập trong thời gian tới.

Liên quan đến vấn đề nhà ở công nhân, nhiều ý kiến cho biết Hà Nội hiện có khoảng 2,7 triệu lao động, trong đó hơn 70% đang sống trong các khu nhà trọ. Cùng với hàng triệu học sinh, sinh viên và lao động tự do, ước tính khoảng 1/4 dân số Thủ đô đang sinh sống tại các khu nhà trọ, khu dân cư có điều kiện hạ tầng còn nhiều hạn chế.

Theo các ý kiến tại Hội nghị, đây là lực lượng đang đóng góp trực tiếp, quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô nhưng nhu cầu về không gian cư trú an toàn, ổn định vẫn chưa được đáp ứng tương xứng. Người lao động đề nghị Thành phố làm rõ định hướng quy hoạch quỹ đất xây dựng nhà ở công nhân trong quy hoạch phát triển Thủ đô tầm nhìn dài hạn; đồng thời có thêm cơ chế, chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân để đáp ứng nhu cầu an cư của lực lượng lao động trên địa bàn.

Trả lời kiến nghị của công nhân lao động về phát triển nhà ở xã hội, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết ngày 13/5/2026, UBND thành phố Hà Nội đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND.

Trong định hướng phát triển nhà ở, thành phố ưu tiên quy hoạch, xây dựng các khu nhà ở xã hội tập trung quy mô lớn, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bố trí tại các vị trí thuận lợi kết nối với hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị nhằm phục vụ người thu nhập thấp và công nhân lao động tại các khu, cụm công nghiệp.

Theo lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc, việc bố trí quỹ đất xây dựng các thiết chế công đoàn, nhà ở xã hội và nhà ở công nhân đã được Thành phố xác định rõ trong các quy hoạch phân khu khu công nghiệp, chương trình phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030 và Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp.

Hiện Hà Nội đã quy hoạch 19 quỹ đất phát triển nhà ở xã hội tập trung với tổng diện tích khoảng 995ha. Đồng thời, UBND Thành phố cùng Bộ Công an, Bộ Quốc phòng đã chấp thuận chủ trương đầu tư hơn 90 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 200ha; trong đó khoảng 30 dự án đang triển khai xây dựng, các dự án còn lại đang hoàn thiện thủ tục để khởi công trong năm 2026.

Để cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, ngày 25/5/2026, UBND Thành phố tiếp tục ban hành Đề án phát triển khu đô thị đa mục tiêu gắn với 9 trục động lực phát triển của Thủ đô. Trong đó, nhà ở xã hội dự kiến chiếm khoảng 20% tổng diện tích sàn nhà ở; nhà ở tái định cư, nhà ở công vụ khoảng 40-50%; nhà ở thương mại khoảng 30-40%. Thành phố cũng định hướng tăng tỷ lệ nhà ở cho thuê, cho thuê mua nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu an cư của người dân và công nhân lao động.

Hiện nay, Hà Nội đang triển khai 2 dự án khu đô thị đa mục tiêu quy mô lớn gồm Khu đô thị Bắc Thăng Long Urban City tại các xã Thiên Lộc, Phúc Thịnh, Mê Linh với diện tích khoảng 468ha và Khu đô thị đa mục tiêu tại các xã Thư Lâm, Đông Anh với diện tích gần 737ha. Tính đến nay, toàn Thành phố đang triển khai khoảng 92 dự án phát triển nhà ở xã hội với tổng diện tích khoảng 1.405ha, đa dạng các loại hình nhà ở bán, cho thuê và thuê mua, từng bước đáp ứng nhu cầu an cư của công nhân lao động, sinh viên và người thu nhập thấp trên địa bàn Thủ đô.