Mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Khẳng định chủ trương đúng đắn sau một năm triển khai

Tham dự Hội nghị tại điểm cầu Hà Nội có Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Phùng Thị Hồng Hà; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Vũ Đăng Định; đại diện các sở, ngành Thành phố...

Phát biểu mở đầu Hội nghị, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, từ ngày 1/7/2025 mô hình mới của hệ thống chính trị và chính quyền được vận hành. Theo cấu trúc mới, hệ thống chính trị vận hành xuyên suốt đến cấp xã dựa trên bốn trục cốt lõi, bao gồm: các cơ quan Đảng; Quốc hội (HĐND); Chính phủ (chính quyền địa phương); Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên. Đi đôi với cấu trúc khung này là việc phân định nhiệm vụ và ủy quyền thủ tục hành chính theo từng cấp.

Để bảo đảm thực thi, nguồn lực đã và đang được tập trung bố trí theo hai phương diện then chốt là nguồn lực con người và ngân sách. Về nhân sự, lực lượng cán bộ được điều động dựa trên khối lượng nhiệm vụ và thủ tục ở từng cấp. Tùy thuộc vào thực tế địa phương, việc bố trí được thực hiện linh hoạt thông qua các phương án như hợp nhất các cơ quan có chức năng tương đồng, điều động cán bộ từ tỉnh xuống xã, hoặc sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách theo các chính sách đãi ngộ gắn liền với hoạt động và tuyển dụng. Về ngân sách, nguồn lực tài chính được đưa xuống cơ sở bao gồm ngân sách chi lương, ngân sách phục vụ các hoạt động hành chính và nguồn vốn đầu tư phát triển.

Thời gian qua, các địa phương đã từng bước ứng dụng chuyển đổi số và kết nối dữ liệu vào các nhiệm vụ, thủ tục hành chính tại. Đề án 06 "Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030" đến nay đã đưa vào vận hành 25 dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc đề nghị, trên cơ sở những nội dung đạt được các địa phương trao đổi, làm rõ những nhiệm vụ, thủ tục nào cần tiếp tục phân cấp xuống xã; nhiệm vụ nào đưa xuống tỉnh hoặc điều chuyển ngược lại về cấp tỉnh và Trung ương. Việc phân định này phải cụ thể theo từng lĩnh vực, từng trục chức năng, đi kèm với sự đồng bộ về con người, tài chính, kèm theo sự đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Tham luận tại Hội nghị từ điểm cầu thành phố Hà Nội, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, qua một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội nhận thấy đây là chủ trương đúng đắn, góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai tại Thủ đô cũng đặt ra nhiều yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện để mô hình vận hành đồng bộ, hiệu quả và sát thực tiễn hơn. Đồng chí Phùng Thị Hồng Hà cho rằng, việc tổ chức bộ máy phải tinh gọn nhưng phù hợp đặc thù từng địa phương, phân cấp, ủy quyền phải đi đôi với điều kiện thực hiện.

Thành phố Hà Nội đề nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các tiêu chí về quy mô đơn vị hành chính cấp xã theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với đặc điểm từng vùng, từng loại hình đô thị và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức không gian phát triển và nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.

Về tổ chức bộ máy và hoạt động của cơ quan Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng các tổ chức chính trị - xã hội, thành phố Hà Nội đề nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn cụ thể hơn về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và cơ chế phối hợp giữa MTTQ Việt Nam với các tổ chức chính trị - xã hội trong mô hình mới; bảo đảm hoạt động đồng bộ, thống nhất nhưng vẫn phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở.

Về số lượng cơ quan chuyên môn thuộc UBND Thành phố và UBND cấp xã, theo đồng chí Phùng Thị Hồng Hà, sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khối lượng công việc của chính quyền địa phương tăng lên rất lớn. Trong khi đó số phòng chuyên môn còn mỏng, nhiều địa bàn xuất hiện tình trạng quá tải trong xử lý công việc...

Từ thực tiễn đó, Hà Nội đề nghị Trung ương tiếp tục nghiên cứu tăng tính linh hoạt cho địa phương trong tổ chức cơ quan chuyên môn; cho phép căn cứ quy mô dân số, đặc điểm đô thị và yêu cầu quản lý để xem xét bổ sung số lượng cơ quan chuyên môn phù hợp...

Tại Hội nghị, đại diện một số tỉnh, thành cũng nêu những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đề xuất một số giải pháp tháo gỡ như: bổ sung đủ số lượng, đúng người, đúng việc; quan tâm đào tạo bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng mới - nhất là cho cán bộ cấp xã; phân cấp phân quyền phải đi đôi với phân bổ nguồn lực; hướng dẫn nghiệp vụ, kiểm tra giám sát, đi đôi với kiểm soát quyền lực...

Phát biểu kết luận Hội nghị, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc ghi nhận một số kết quả đạt được của các địa phương cũng như những vấn đề còn khó khăn, cần tập trung giải quyết trong giai đoạn tới; trong đó có vấn đề kiện toàn tổ chức, xác lập nguyên tắc phân giao nhiệm vụ, tháo gỡ rào cản chuyển đổi số, quản lý và sử dụng hiệu quả tài sản công, đánh giá dư địa phát triển và nguồn lực...

Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc đề nghị các địa phương được khảo sát khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện báo cáo bổ sung để gửi về Thường trực Ban chỉ đạo. Đồng thời cho biết, với tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm", Ban chỉ đạo sẽ tiếp tục mở rộng khảo sát ở các nhóm địa phương khác nhằm đúc kết những mô hình đột phá, bài học hay, đồng thời tổng hợp các vướng mắc để đề xuất Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ kịp thời sửa đổi, bổ sung thể chế trong thời gian tới.