Đề xuất nghiên cứu quy định về tiêu chí để thành lập, giải thể Tòa án nhân dân khu vực

Thảo luận tại Tổ 01 (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) cơ bản thống nhất với Tờ trình và Báo cáo thẩm tra trình Quốc hội tại Kỳ họp này, bởi đây là các luật quan trọng trong hệ thống các cơ quan tư pháp, nhất là trong bối cảnh thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Các đại biểu tập trung góp ý hoàn thiện phạm vi sửa đổi, bổ sung; mô hình tổ chức của các cơ quan Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, Thanh tra; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra; xử lý chồng chéo, trùng lặp giữa thanh tra chuyên ngành với kiểm tra chuyên ngành; việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án nhân dân; việc thành lập các tòa chuyên biệt; chế định kiểm sát viên…

Góp ý hoàn thiện dự án Luật Thanh tra (sửa đổi), đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, quán triệt sâu sắc các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, các nghị quyết của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Qua rà soát các nghị quyết, đại biểu lưu ý thể chế hóa trong Luật Thanh tra về các quy định liên quan đến quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương trên môi trường số, chia sẻ dữ liệu quốc gia, hình thành sàn giao dịch dữ liệu.

Cùng với đó, thể chế các quan điểm về việc bảo đảm bảo vệ hữu hiệu quyền tự do kinh doanh, đảm bảo quyền thực thi hợp đồng kinh tế tư nhân, đảm bảo nguyên tắc chỉ thanh tra kiểm tra một năm một lần đối với doanh nghiệp, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm, xây dựng hệ thống cảnh bảo sớm, tăng cường kiểm tra, thanh tra trực tuyến, ưu tiên kiểm tra thanh tra từ xa, miễn kiểm tra đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định pháp luật.

Một số đại biểu cũng đề nghị bổ sung các quy định liên quan đến số hóa các quy trình và hoạt động thanh tra; bổ sung điều riêng quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thanh tra, kết nối với các cơ sở dữ liệu khác, đặc biệt là kết nối với cơ sở dữ liệu thanh tra với kiểm toán.

Quan tâm đến việc xác định nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra, đa số đại biểu tán thành với quy định thống nhất một hoạt động thanh tra, không phân biệt thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành như trong Luật hiện hành. Quy định như vậy phù hợp với vị trí, vai trò, nhiệm vụ của các cơ quan thanh tra, nhất là việc thu gọn các cơ quan thanh tra sau sắp xếp.

Tuy nhiên, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà băn khoăn về sự phù hợp và tính khả thi của việc áp dụng chung một trình tự thủ tục của hoạt động thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành. Theo đại biểu, thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành đang thực hiện theo trình tự và thủ tục khác nhau.

"Đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định như vậy có khắc phục được hạn chế yếu kém thời quan qua như lợi dụng chức vụ, quyền hạn, làm trái quyền hạn, tình trạng chậm ban hành kết luận thanh tra, nhiều địa phương chậm thực hiện kết luận thanh tra…", Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nêu quan điểm.

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, các đại biểu thống nhất với nhiều nội dung sửa đổi, đảm bảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất với hệ thống pháp luật. Phạm vi sửa đổi, bổ sung tập trung vào các quy định có liên quan đến sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và nhiệm vụ, quyền hạn của Tòa án nhân dân theo mô hình tổ chức 03 cấp.

Đại biểu cho rằng, số lượng các vụ giám đốc thẩm, tái thẩm tăng cao, nên nhiệm vụ của Tòa án nhân dân tối cao nặng nề. Đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục tổng kết nghiên cứu kiến nghị Quốc hội xem xét sửa đổi một số luật về tố tụng, tránh quá tải cho Tòa án nhân dân tối cao; đồng thời bao quát đầy đủ việc triển khai thi hành và nội dung chuyển tiếp, bảo đảm tính đồng bộ.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy đề xuất nghiên cứu quy định về tiêu chí để thành lập, giải thể Tòa án nhân dân khu vực. Cụ thể, đại biểu cho rằng việc thành lập tòa án nhân dân khu vực phải dựa trên các tiêu chí cụ thể, bao gồm số lượng vụ án trung bình hằng năm, dân số khu vực, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, và các yếu tố liên quan khác.