Thủ tướng Phạm Minh Chính: Xây dựng luật phải phân cấp, phân quyền tối đa, cắt giảm mọi thủ tục rườm rà

Tại Phiên họp, các thành viên Chính phủ đã nghe tờ trình tóm tắt; báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến; đồng thời thảo luận, cho ý kiến vào: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo; Dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Hà Nội gương mẫu, đi đầu, là nơi thí điểm các chính sách

Về "Dự án Luật Thủ đô sửa đổi", Thủ tướng Chính phủ và các đại biểu đóng góp nhiều ý kiến, đề xuất cơ chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô, đặt trong tổng thể tình hình phát triển đất nước và xu thế của thế giới.

Thủ tướng nêu rõ, cần căn cứ Cương lĩnh của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, các nghị quyết Trung ương, các nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm để thể chế hóa các nội dung liên quan; nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm, tinh hoa của các nước; xây dựng Dự án Luật Thủ đô sửa đổi có tầm nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn, ổn định lâu hơn, hướng phát triển trăm năm.

Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần phân cấp, phân quyền tối đa, triệt để, "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", đi đôi với phân bổ nguồn lực và có công cụ tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực; có quy định đặc thù, những nội dung khó, những vấn đề chưa có tiền lệ, những nội dung chưa có quy định hoặc vượt quá quy định hiện hành, Hà Nội được ban hành các cơ chế, chính sách thí điểm. Hà Nội gương mẫu, đi đầu, là nơi thí điểm các chính sách, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, thúc đẩy phát triển đất nước nhanh, bền vững, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân Thủ đô.

Về "Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế", các thành viên Chính phủ đề xuất một số cơ chế ưu đãi cho người, cơ quan phụ trách, cũng như cơ chế tăng cường hiệu quả công tác phối hợp liên ngành trong công tác này.

Đối với "Dự án Luật Hộ tịch sửa đổi", Chính phủ tập trung bổ sung, sửa đổi các quy định nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phù hợp theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực hộ tịch.

Về "Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo", các đại biểu thảo luận các quy định cụ thể về quyền tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Để nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, các thành viên Chính phủ đề xuất "Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài" phải quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, các cơ chế chính sách đãi ngộ và thu hút nhân lực để nâng cao hoạt động của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Bảo đảm kịp thời, chất lượng và tuân thủ quy định

Kết luận chung phiên họp, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhắc lại, thể chế pháp luật vừa là động lực, nguồn lực phát triển; thể chế phải đi trước dẫn đường, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, các vấn đề nảy sinh trên thực tế, đưa thể chế từ "điểm nghẽn của điểm nghẽn" thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết các Đại hội của Đảng gần đây đều xác định: Xây dựng và hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược trong phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tham gia trực tiếp xây dựng thể chế của bộ, ngành mình và thể chế chung do Chính phủ đảm nhận, Thủ tướng Chính phủ lưu ý, trong quá trình xây dựng pháp luật phải thể chế hoá đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng; tháo gỡ được vướng mắc, điểm nghẽn, khó khăn từ thực tiễn; thực hiện phân cấp, phân quyền triệt để, đi đôi với phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và thiết kế công cụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ rõ, "những gì đã chín, đã rõ, được thực tiễn chứng minh là đúng thì luật hoá; những gì chưa chín, chưa rõ thì thiết kế quy định thực hiện thí điểm, vừa làm vừa mở rộng dần, không cầu toàn, không nóng vội và không bỏ lỡ cơ hội". Rà soát, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, giảm phiền hà, giảm chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp. Luật chỉ quy định những vấn đề có tính chất nguyên tắc, còn các nội dung cụ thể giao cho các cơ quan soạn thảo đưa vào các nghị định hướng dẫn để bảo đảm tính linh hoạt, khả thi, hiệu quả trong quá trình thực hiện.

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các cơ quan soạn thảo tiếp thu các ý kiến của các thành viên Chính phủ; đồng thời lấy thêm ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, người làm luật, các đối tượng tác động, cũng như kinh nghiệm quốc tế phù hợp với Việt Nam để hoàn thiện các dự thảo trình cấp có thẩm quyền.

Thủ tướng lưu ý, diễn đạt phải rõ ràng, ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, "dễ hiểu, dễ tiếp cận, dễ làm, dễ kiểm tra, dễ giám sát"; làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn; làm rõ "6 sao": (1) Vì sao lược bỏ; (2) Vì sao hoàn thiện; (3) Vì sao bổ sung; (4) Vì sao cắt bỏ thủ tục; (5) Vì sao phân cấp, phân quyền; (6) Vì sao còn ý kiến khác nhau, cần báo cáo Chính phủ để cho ý kiến chỉ đạo.

Đặc biệt, các bộ, ngành phải phối hợp chặt chẽ với nhau và với các cơ quan của Quốc hội, tạo sự đồng thuận cao trong quá trình thẩm tra, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật theo ý kiến của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu Quốc hội.

Thủ tướng chỉ rõ, tinh thần là vừa bảo đảm tiến độ kịp thời, vừa nâng cao chất lượng, vừa bảo đảm quy trình quy định chặt chẽ; chú ý đánh giá tác động các quy định mới và có điều khoản chuyển tiếp.

Về chuẩn bị cho kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng cho biết, dự kiến Chính phủ sẽ trình Quốc hội thông qua 34 hồ sơ, tài liệu, trong đó có 15 dự án luật, nghị quyết với nhiều dự án luật khó, phức tạp, tác động sâu rộng tới mọi mặt của đời sống xã hội, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, đặc biệt là các đồng chí bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ tập trung ưu tiên thời gian, tập trung nguồn lực cao nhất, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết đã được Chính phủ xem xét, cho ý kiến để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ nhất bảo đảm chất lượng, tiến độ theo yêu cầu.

Quán triệt tinh thần "vừa chạy, vừa xếp hàng", Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo hoàn thành xong hồ sơ, tài liệu, báo cáo nào thì gửi ngay đến các cơ quan của Quốc hội để thẩm tra và trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến; kịp thời báo cáo ngay Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật theo quy định, cũng như những vấn đề phát sinh và vượt thẩm quyền.

Đối với các dự án luật, nghị quyết cho ý kiến tại Phiên họp này, Thủ tướng Chính phủ giao các bộ: Tư pháp, Ngoại giao, Dân tộc và Tôn giáo tiếp thu tối đa các ý kiến của Thành viên Chính phủ và các ý kiến tại Phiên họp, khẩn trương chỉnh lý, hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết bảo đảm tiến độ, chất lượng.

Giao các Phó Thủ tướng Chính phủ trực tiếp chỉ đạo các bộ, ngành trong xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật thuộc lĩnh vực chỉ đạo, quản lý, Thủ tướng Chính phủ lưu ý, đối với các hồ sơ dự án Luật, Nghị quyết có trong Chương trình Kỳ họp tháng 4/2026 của Quốc hội mà chưa trình Chính phủ, cần khẩn trương xây dựng, hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ xem xét nhằm bảo đảm tiến độ trình Quốc hội.

Đối với các dự án luật, nghị quyết đã được Chính phủ xem xét, thông qua, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương tiếp thu, giải trình, chỉnh lý hoàn thiện đầy đủ hồ sơ để gửi các cơ quan của Quốc hội thẩm tra theo đúng quy định. Chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan trong quá trình thẩm tra, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật trình Quốc hội.

Trong quá trình các bộ, cơ quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật, Nghị quyết theo ý kiến của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phải bảo đảm thực hiện đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 về vai trò, trách nhiệm đến cùng của Chính phủ trong quá trình Quốc hội xem xét, thông qua các dự án luật, nghị quyết.

Thủ tướng cũng lưu ý các bộ, ngành khẩn trương xây dựng, ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành các luật có hiệu lực; thực hiện theo thẩm quyền, nếu vượt thẩm quyền thì báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.