Hà Nội trao đổi kinh nghiệm phát triển đô thị với các thành phố lớn của Trung Quốc

Tại Thủ đô Bắc Kinh, Đoàn đã làm việc với Sở Sinh thái và Môi trường thành phố Bắc Kinh, Ban Quản lý Khu đô thị vệ tinh Thông Châu, Viện Quy hoạch và Thiết kế đô thị Bắc Kinh; khảo sát Trung tâm giám sát môi trường Bắc Kinh, Trung tâm điều hành giao thông và Thư viện Bắc Kinh ở quận Thông Châu.

Tại thành phố Nam Kinh, Đoàn đã làm việc với Viện Quy hoạch và Thiết kế đô thị Nam Kinh, khảo sát các mô hình tái thiết đô thị gắn với bảo tồn di sản, khảo sát quy hoạch tổ hợp không gian ngầm và các mô hình TOD nhà ga Nam Kinh.

 Hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược về phát triển nhanh, bền vững

Phát biểu tại các buổi làm việc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn giới thiệu khái quát về Thủ đô Hà Nội với vai trò, vị thế là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục, hợp tác quốc tế của Việt Nam; Đồng thời, Hà Nội đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, quy hoạch và phát triển đô thị, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, mở rộng quan hệ và tăng cường giao lưu, hợp tác với các thủ đô và thành phố lớn trên thế giới.

Trong bối cảnh Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, đồng chí Dương Đức Tuấn nhấn mạnh, Hà Nội quyết tâm đi đầu và có những đóng góp xứng đáng vào việc hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đất nước đến giữa thế kỷ này, quyết liệt tập trung tháo gỡ 5 điểm nghẽn về ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, úng ngập, ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm; đẩy mạnh phân cấp, phân nhiệm vụ, phân thủ tục, phân nguồn lực gắn với chuyển đổi số, xác lập mô hình phát triển mới gắn với tăng trưởng 2 con số, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực trung tâm, phấn đấu tăng trưởng trên 11% trong giai đoạn 2025-2030.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của sự giao lưu, hợp tác giữa Hà Nội với Bắc Kinh, Nam Kinh nói riêng và các thành phố lớn của Trung Quốc trong tổng thể quan hệ Việt Nam-Trung Quốc, đồng chí Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố Hà Nội hết sức coi trọng việc trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, tham khảo cách làm hiệu quả của các thành phố lớn trên thế giới trong việc giải quyết những điểm nghẽn, xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, nhằm hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược về phát triển nhanh, bền vững; xây dựng đô thị văn minh, hiện đại, đáng sống; nâng cao chất lượng đời sống và mức độ thụ hưởng của người dân.

Sẵn sàng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm hay, cách làm hiệu quả với Hà Nội

Lãnh đạo các đơn vị phía Trung Quốc đánh giá cao ý nghĩa chuyến thăm của Đoàn công tác thành phố Hà Nội trong việc tăng cường và làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các địa phương nói riêng, hai nước Trung Quốc-Việt Nam nói chung; bày tỏ sẵn sàng hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm hay, cách làm hiệu quả với thành phố Hà Nội trong việc khắc phục những "căn bệnh của đô thị lớn" (ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường…), huy động sức mạnh tổng hợp trong xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch đô thị, để cùng nhau thúc đẩy sự phát triển bền vững, thịnh vượng của mỗi địa phương, cũng như cuộc sống ấm no, hạnh phúc của người dân.

Là "siêu đô thị" với dân số hơn 22 triệu người, Bắc Kinh từng là tâm điểm của Trung Quốc và thế giới bởi tình trạng ô nhiễm khói bụi gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người dân và hình ảnh của thành phố. Để giải quyết bài toán lớn này, Bắc Kinh đã huy động sự vào cuộc của tất cả các cấp, các ngành, phát động "chiến dịch bảo vệ bầu trời xanh" nhằm giảm nồng độ bụi mịn PM2.5, cải thiện chất lượng không khí, gia tăng số ngày không khí trong lành. Đến nay, sau hơn 10 năm triển khai, chiến dịch đã thu được hiệu quả đáng kể, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình hàng năm giảm từ 89,5 µg/m³ (năm 2013) xuống còn 27 µg/m³ (năm 2025), tỷ lệ ngày không khí trong lành tăng lên trên 85%, cả năm chỉ còn 1 ngày "không khí ô nhiễm nặng", nhờ đó, Bắc Kinh được Liên hợp quốc đánh giá là một "kỳ tích" trong xử lý ô nhiễm không khí ở đô thị.

Chia sẻ về chiến dịch bảo vệ bầu trời xanh với 5 trụ cột chính, đại diện Sở Sinh thái và Môi trường thành phố Bắc Kinh cho biết, thành phố đã xây dựng hệ thống mạng lưới quan trắc, giám sát chất lượng không khí mật độ cao, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Với 4 đợt "tổng điều tra chất lượng không khí", thành phố xác định rõ cơ cấu nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí, đây là cơ sở của việc đưa ra chiến lược và giải pháp cụ thể để "làm sạch không khí", trong đó, có việc chuyển đổi cơ cấu năng lượng (giảm triệt để xử lý than đá, thay bằng năng lượng sạch), kiểm soát nguồn phát thải từ xe cộ (hạn chế xe cá nhân, ưu tiên xe năng lượng mới, xây dựng mạng lưới giao thông công cộng đồng bộ, tiện lợi), tái cấu trúc công nghiệp (đóng cửa, di dời những cơ sở, dây chuyển "phát thải cao"); xây dựng cơ chế phối hợp vùng trong phòng ngừa và kiểm soát chung.

Về công tác quy hoạch, thành phố Bắc Kinh coi đây là chiếc "chìa khóa" để giải quyết những "căn bệnh của đô thị lớn" như đô thị lan rộng kiểu vết dầu loang, mất kiểm soát, giá nhà tăng cao, ô nhiễm không khí và tắc nghẽn giao thông. Quy hoạch tổng thể (2016-2035) đã xác định mục tiêu xây dựng Bắc Kinh trở thành một thủ đô đẳng cấp thế giới, hài hòa và đáng sống với 4 chức năng cốt lõi là trung tâm chính trị, văn hóa, giao lưu quốc tế, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bắc Kinh cũng coi trọng công tác quy hoạch vùng và chiến lược liên kết vùng, đặt Bắc Kinh trong mối tương quan chặt chẽ trong vùng Kinh-Thiên-Ký (Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc) nhằm giảm tải áp lực cho thủ đô.

Theo đại diện Viện Quy hoạch và Thiết kế đô thị Bắc Kinh, Thành phố được quy hoạch xây dựng theo cấu trúc "một lõi, một chính, một phụ, hai trục, nhiều điểm, một khu"; trong đó, "một lõi" là khu chức năng cốt lõi thủ đô, với vai trò là trung tâm chính trị-hành chính quốc gia, nơi tập trung các cơ quan đầu não trung ương và bảo tồn các giá trị lịch sử truyền thống; "một chính" là khu vực đô thị trung tâm, khu vực nội đô chính bao gồm 6 quận nội thành, đóng vai trò là trung tâm hoạt động kinh tế, văn hóa và dân cư chủ yếu của Thành phố; "một phụ" là Trung tâm phụ thành phố Bắc Kinh nằm ở quận Thông Châu với vai trò tiếp nhận các chức năng phi thủ đô, giảm tải áp lực dân số và hạ tầng cho khu vực trung tâm, đồng thời, tạo ra cấu trúc đa trung tâm cho thành phố; "hai trục" gồm trục dọc và trục ngang định hình không gian phát triển của thành phố; "nhiều điểm" là 11 đô thị vệ tinh có chức năng hỗ trợ giãn dân và phát triển kinh tế địa phương; "một khu" là khu bảo tồn sinh thái, bao gồm vùng núi phía Tây và phía Bắc, có chức năng là lá phổi xanh, vùng đệm sinh thái quan trọng để bảo vệ môi trường và nguồn nước cho Thành phố.

Mục tiêu của cấu trúc không gian này là nhằm giải tỏa các chức năng phi thủ đô, giảm "bệnh đô thị lớn" và tối ưu hóa việc phân bố dân cư, tài nguyên của Bắc Kinh, chuyển mình từ một siêu đô thị tập trung đông đúc sang một chùm đô thị đa cực, hiện đại, giải quyết hiệu quả các vấn đề về dân số, giao thông và môi trường.

Việc quy hoạch, xây dựng và phát triển khu đô thị vệ tinh Thông Châu với chức năng là trung tâm hành chính của thành phố Bắc Kinh, chính là ví dụ điển hình và điểm sáng trong tổ chức thực hiện Quy hoạch tổng thể của Bắc Kinh giai đoạn 2016-2035, giúp thành phố chuyển đổi cấu trúc đô thị từ "đơn tâm" sang "đa tâm".

Thông Châu là đô thị "giải nén" cho Bắc Kinh, nơi tiếp nhận toàn bộ các cơ quan chính quyền thành phố, các bệnh viện, trường học và trụ sở doanh nghiệp lớn để giảm tải cho khu vực lõi của Bắc Kinh. Nơi đây được quy hoạch, xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, với trung tâm điều hành giao thông tích hợp-đa tầng phức tạp và nhiều thiết chế văn hóa hiện đại như thư viện, bảo tàng, nhà hát đáp ứng nhu cầu của người dân. Trong đó, nổi bật là mô hình đa cực và chống ngập lụt đô thị - thành phố bọt biển với cách thức thiết kế hạ tầng để thu gom và tái sử dụng nước mưa, xóa bỏ điểm ngập; cũng như quy hoạch không gian ngầm và đô thị đa tầng với việc xây dựng tổ hợp giao thông ngầm lớn nhất châu Á, có nút giao khổng lồ nơi 3 tuyến đường sắt đô thị và 2 tuyến đường sắt liên vùng gặp nhau hoàn toàn dưới lòng đất, phía trên là công viên và khu thương mại.

Khác với Bắc Kinh thường bảo tồn theo lối "đóng băng" các khu di tích lớn, thành phố Nam Kinh chọn cách tiếp cận mềm dẻo hơn, hòa nhập di sản vào đời sống hiện đại, gọi là "bảo tồn thích ứng". Đại diện Viện Quy hoạch và Thiết kế đô thị Nam Kinh cho biết, thành phố Nam Kinh thực hiện nghiêm ngặt việc giãn dân và chức năng ra khỏi khu vực tường thành cũ, tập trung giảm mật độ, chỉ làm du lịch và văn hóa ở khu vực đô thị cũ, xây dựng khu đô thị mới với hạ tầng hiện đại để hút dân cư, từ đó biến cấu trúc đô thị từ "đơn tâm" sang "đa tâm", giảm áp lực phá bỏ di sản để xây cao ốc trong nội đô.

Sở hữu đoạn tường thành thời Minh dài nhất thế giới (còn lại khoảng 25km), thành phố Nam Kinh hết sức coi trọng việc bảo tồn Tường thành Minh, biến kiến trúc này trở thành một dải công viên khổng lồ bao quanh thành phố, xây dựng các đường dạo bộ, công viên cây xanh dọc theo chân tường, kết nối với các hồ nước, tạo thành "vành đai xanh" văn hóa, để người dân có thể đi bộ, chạy bộ ngay bên cạnh di tích hàng trăm năm tuổi.

Việc hồi sinh không gian mặt nước, biến sông Tần Hoài từng bị ô nhiễm nặng và bị lấn chiếm trở thành biểu tượng du lịch, được coi là một điểm sáng trong quy hoạch và thiết kế hai bên sông theo hướng các khu văn hóa-thương mại nhằm thu hút du lịch, tạo nguồn thu cho công tác bảo tồn. Nam Kinh đã kết hợp xử lý ô nhiễm nước với việc khôi phục kiến trúc hai bên bờ sông, các ngôi nhà cổ ven sông được tu bổ để làm nhà hàng, trà quán, sân khấu biểu diễn nghệ thuật truyền thống. Nhờ đó, khu vực "Phu Tử Miếu - Tần Hoài" không chỉ là di tích mà là trung tâm kinh tế đêm sầm uất bậc nhất thành phố. Ngoài ra, các khu phố mang dấn ấn lịch sử như Lão Môn Đông, Khu đường Di Hòa... cũng được bảo tồn theo hướng thích ứng, chuyển đổi công năng thành khu phố đi bộ văn hóa - nơi tập trung các nghệ nhân thủ công, hiệu sách, và không gian sáng tạo, hoặc trở thành các khách sạn, cửa hàng, bảo tàng nhỏ hoặc trưng bày nghệ thuật, giúp di sản "tự nuôi" di sản.

Cũng trong khuôn khổ chuyến công tác, Đoàn công tác thành phố Hà Nội đã đến thăm và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc, trao đổi với Đại sứ Phạm Thanh Bình về tình hình quan hệ Việt-Trung và những biện pháp thúc đẩy hơn nữa hợp tác giữa Thủ đô Hà Nội với các địa phương của Trung Quốc.