Định hướng nâng tầm đối ngoại địa phương đến năm 2030, nhìn từ thực tiễn Thủ đô Hà Nội

Tại Hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã có phát biểu tham luận với chủ đề "Định hướng nâng tầm đối ngoại địa phương đến năm 2030, nhìn từ thực tiễn Thủ đô Hà Nội".

Đồng chí Vũ Đại Thắng cho biết, Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã xác định đất nước ta đang đứng trước bước ngoặt lịch sử, bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị là sự cụ thể hóa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đặt ra yêu cầu nâng tầm hội nhập quốc tế theo hướng chủ động, tích cực, toàn diện, sâu rộng và hiệu quả hơn.

Đồng thời, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đã xác định Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa những giá trị văn hóa, trí tuệ, nguồn lực của đất nước; là trung tâm kết nối vùng, cực tăng trưởng và động lực phát triển quan trọng của quốc gia.

"Những định hướng chiến lược đó tạo ra cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với công tác đối ngoại địa phương của Thủ đô: Phải được nâng lên một tầm cao mới cả về tư duy, chất lượng, hiệu quả và tầm ảnh hưởng", đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Trải qua hơn ba thập niên đổi mới và hội nhập quốc tế, Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong công tác đối ngoại. Thành phố đã thiết lập quan hệ hợp tác chính thức với 58 thủ đô, thành phố và địa phương trên thế giới; duy trì hiệu quả các quan hệ truyền thống, đồng thời mở rộng hợp tác với nhiều đối tác chiến lược và tiềm năng.

Hiện nay có 117 quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư tại Hà Nội; năm 2025, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 4,29 tỷ USD, thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước. Hà Nội cũng là thành viên tích cực, có trách nhiệm của nhiều mạng lưới hợp tác quốc tế uy tín như Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO.

Đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, từ thực tiễn triển khai, Thành ủy Hà Nội rút ra một số bài học kinh nghiệm quan trọng: Công tác đối ngoại chỉ thực sự hiệu quả khi gắn chặt với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; khi phát huy được sức mạnh tổng hợp của đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân; khi có đội ngũ cán bộ đủ bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn và tác phong chuyên nghiệp.

Bên cạnh những kết quả đạt được, với tinh thần cầu thị và trách nhiệm, Thành phố cũng nhận thấy công tác đối ngoại vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Trong một số lĩnh vực, tư duy đối ngoại chưa thực sự theo kịp yêu cầu phát triển mới; việc khai thác hiệu quả các khuôn khổ hợp tác quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của Thủ đô; công tác phối hợp và kết nối nguồn lực quốc tế trên một số lĩnh vực còn chưa đồng đều.

Trong khi đó, Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố đã đề ra những mục tiêu rất cao cho giai đoạn 2026-2030: Tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; GRDP bình quân đầu người tối thiểu 12.000 USD; kinh tế số chiếm tối thiểu 40% GRDP; công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP; tỷ lệ đô thị hóa đạt 65-70%.

Để hiện thực hóa những mục tiêu đó, công tác đối ngoại phải thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển, góp phần mở rộng không gian phát triển, huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, tiếp thu tri thức và công nghệ tiên tiến phục vụ phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô.

Tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 06-NQ/TW, Hà Nội xác định chuyển mạnh tư duy đối ngoại từ "tiếp nhận và thích nghi" sang "chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình phát triển"; phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong huy động nguồn lực quốc tế phục vụ các nhiệm vụ phát triển chiến lược của Thủ đô.

Theo đó, Hà Nội tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm sau:

Một là, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng đối với công tác đối ngoại. Trong đó, mọi hoạt động đối ngoại của Thành phố phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; bám sát đường lối đối ngoại của Đại hội lần thứ XIV và các nghị quyết của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị phải chủ động cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và Thành ủy thành các chương trình, kế hoạch hành động có trọng tâm, trọng điểm; phân công rõ trách nhiệm, rõ lộ trình, rõ kết quả; đồng thời xây dựng cơ chế điều phối liên ngành hiệu quả, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong triển khai công tác đối ngoại trên toàn địa bàn thành phố.

Hai là, lấy ngoại giao kinh tế và ngoại giao khoa học - công nghệ làm động lực đột phá cho tăng trưởng và chuyển đổi mô hình phát triển. Trong đó, đối ngoại phải phục vụ trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của Thủ đô. Trọng tâm là đổi mới mạnh mẽ hoạt động ngoại giao kinh tế theo hướng chủ động tìm kiếm, kết nối và thu hút các nguồn lực phát triển chất lượng cao từ bên ngoài.

Hà Nội sẽ tập trung đẩy mạnh xúc tiến đầu tư đối với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, các định chế tài chính quốc tế, các quỹ đầu tư đa phương và song phương, các trung tâm đổi mới sáng tạo, các trường đại học, viện nghiên cứu có uy tín toàn cầu; đồng thời xây dựng cơ chế hợp tác dài hạn với mạng lưới chuyên gia, trí thức, nhà khoa học người Việt Nam ở nước ngoài và các nhà khoa học quốc tế nhằm phục vụ trực tiếp cho các mục tiêu phát triển của Thủ đô.

Thành phố sẽ chủ động hình thành các nền tảng kết nối thường xuyên giữa chính quyền, doanh nghiệp, giới học thuật và các tổ chức quốc tế; xây dựng các diễn đàn hợp tác chuyên đề về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, chuyển đổi năng lượng xanh và đổi mới sáng tạo; qua đó đưa Hà Nội trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư, tri thức và công nghệ toàn cầu.

Công tác đối ngoại trong lĩnh vực khoa học - công nghệ cần chủ động mở đường, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, thu hút nhân tài quốc tế, tìm kiếm các giải pháp tiên tiến nhằm giải quyết hiệu quả các thách thức phát triển đô thị của Hà Nội, như: Giao thông, môi trường, biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Ba là, phát huy sức mạnh mềm văn hóa, khẳng định bản sắc và nâng cao vị thế quốc tế của Thủ đô. Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ Thành phố xác định văn hóa là một trong những trụ cột phát triển bền vững của Hà Nội. Công tác đối ngoại cần góp phần quảng bá sâu rộng những giá trị đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến; phát huy giá trị “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong thông tin đối ngoại; tiếp tục xây dựng và lan tỏa thương hiệu Hà Nội là “Thành phố vì hòa bình”, “Thành phố sáng tạo”, “Thành phố học tập toàn cầu”, đồng thời khẳng định vị thế là trung tâm giao lưu văn hóa quốc tế của khu vực.

Đối ngoại cũng phải tạo điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh mẽ công nghiệp văn hóa, mở rộng thị trường quốc tế cho các sản phẩm văn hóa sáng tạo, thu hút đầu tư và nguồn lực quốc tế, góp phần thực hiện mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP vào năm 2030.

Bốn là, định hình đối ngoại Thủ đô trong mối quan hệ gắn kết chặt chẽ với đối ngoại quốc gia, phát huy vai trò tiên phong của ngoại giao đô thị. Trong đó, Hà Nội vừa vinh dự đăng cai Hội nghị các nhà lãnh đạo thành phố ASEAN. Sự kiện không chỉ khẳng định uy tín và vị thế ngày càng cao của Thủ đô trong mạng lưới hợp tác khu vực mà còn cho thấy vai trò ngày càng chủ động của Hà Nội trong việc tham gia định hình các sáng kiến hợp tác giữa các đô thị ASEAN về phát triển xanh, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng quản trị đô thị.

Từ thực tiễn đó cho thấy, đối ngoại Thủ đô không chỉ phục vụ yêu cầu phát triển của riêng Hà Nội mà còn góp phần cụ thể hóa và bổ trợ hiệu quả cho đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Với vị thế là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, mọi hoạt động đối ngoại của Hà Nội phải gắn chặt với lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời góp phần nâng cao hình ảnh, uy tín và vị thế quốc tế của Việt Nam.

Hà Nội sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp với Bộ Ngoại giao và các bộ, ngành Trung ương; triển khai thực chất Quy chế phối hợp giữa Đảng ủy Bộ Ngoại giao và Thành ủy Hà Nội giai đoạn 2026-2030; chủ động tham gia các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế; phát huy vai trò của ngoại giao đô thị, từng bước đưa Hà Nội trở thành trung tâm kết nối quốc tế có tầm ảnh hưởng trong khu vực Đông Nam Á.

Năm là, đổi mới mạnh mẽ đối ngoại nhân dân và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đối ngoại. Trong đó, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội và các tổ chức chính trị - xã hội phát huy vai trò nòng cốt trong triển khai các hoạt động đối ngoại nhân dân theo hướng thiết thực, hiệu quả và bền vững; tăng cường giao lưu, kết nối giữa nhân dân Thủ đô với bạn bè quốc tế; góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội thân thiện, văn minh, thanh lịch và hội nhập.

“Nhân tố quyết định chất lượng và hiệu quả công tác đối ngoại là đội ngũ cán bộ. Thành phố sẽ chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy hội nhập hiện đại, thành thạo ngoại ngữ, tinh thông nghiệp vụ và am hiểu pháp luật, thông lệ quốc tế; từng bước hình thành đội ngũ chuyên gia đối ngoại chuyên nghiệp đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới”, đồng chí Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định, nâng tầm đối ngoại địa phương theo tinh thần Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 06-NQ/TW không chỉ là yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế, mà còn là nhiệm vụ chiến lược nhằm mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Đối với Hà Nội, đây vừa là trách nhiệm chính trị đặc biệt, vừa là cơ hội để Thủ đô phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt trong công cuộc hội nhập quốc tế toàn diện của cả nước.

Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn trở thành trung tâm kết nối quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo và ngoại giao đô thị hàng đầu của khu vực Đông Nam Á; là điểm hội tụ của các dòng chảy tri thức, công nghệ, đầu tư và văn hóa quốc tế.

Với truyền thống nghìn năm văn hiến, với tinh thần đoàn kết, kỷ cương, trách nhiệm, sáng tạo và phát triển; với niềm tin sâu sắc vào sự lãnh đạo của Đảng và những định hướng chiến lược được xác lập tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô Hà Nội tin tưởng rằng công tác đối ngoại của thành phố đến năm 2030 sẽ có những bước phát triển mạnh mẽ, thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao vị thế quốc tế của Thủ đô và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển đất nước.

Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hà Nội cũng mong muốn tiếp tục chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm với các địa phương trong cả nước, cùng tạo nên sức mạnh tổng hợp của nền đối ngoại Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.