Hành trình số hóa lòng yêu nước của tuổi trẻ Thủ đô

Nhân dịp kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026), phóng viên Cổng Thông tin điện tử Thành phố có cuộc trao đổi với đồng chí Nguyễn Tiến Hưng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, Bí thư Thành đoàn Hà Nội, về hành trình "số hóa lòng yêu nước" của tuổi trẻ Thủ đô.

Không chọn con đường dễ, chọn con đường có giá trị lâu dài

Phóng viên: Thưa đồng chí, 2 năm liên tiếp có công trình được vinh danh là công trình thanh niên tiêu biểu toàn quốc là một thành tích rất đáng chú ý. Nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao Thành đoàn Hà Nội lại chọn một con đường khó là số hóa lịch sử để tiếp cận đoàn viên, thanh niên, thay vì các hoạt động phong trào dễ làm, dễ lan tỏa hơn?

Đồng chí Nguyễn Tiến Hưng: Chúng tôi không chọn con đường dễ, mà chọn con đường có giá trị lâu dài. Số hóa lịch sử, trước hết, không chỉ là một lựa chọn mang tính kỹ thuật, mà là lựa chọn xuất phát từ trách nhiệm.

Lịch sử Thăng Long - Hà Nội không thể chỉ được nhắc lại trong các dịp kỷ niệm, lễ lớn hay qua những khẩu hiệu. Lịch sử cần phải "sống" trong không gian số – nơi mà thanh niên hôm nay hiện diện hằng ngày. Nếu lịch sử không được "nhúng" vào không gian ấy, rất có thể theo thời gian, nó sẽ dần rời xa mối quan tâm của lớp trẻ.

Với chúng tôi, muốn thanh niên phát triển thì phải hướng thanh niên về cội nguồn, gốc rễ; muốn phong trào phát triển bền vững thì phải có chiều sâu; và muốn lịch sử sống mãi thì phải đưa lịch sử vào tương lai. Đó là những điều chúng tôi luôn tâm niệm khi triển khai các công trình này.

Mã hóa địa chỉ đỏ: Ba năm bền bỉ "đi tìm" lịch sử

Phóng viên: Công trình "Mã hóa địa chỉ đỏ" tạo ấn tượng rất mạnh bởi chỉ với thao tác quét mã QR, cả một không gian lịch sử hiện ra trong lòng bàn tay người dùng. Sau phía trước là công nghệ hiện đại, phía sau là một quá trình rất dày công thu thập, xử lý dữ liệu. Đồng chí có thể chia sẻ rõ hơn?

Đồng chí Nguyễn Tiến Hưng: Đây là một công trình thực sự rất tâm huyết của tuổi trẻ Thủ đô. Chúng tôi cùng ê-kíp đã nỗ lực trong suốt 3 năm để có thể hoàn thiện.

Cho đến nay, chúng tôi đã xây dựng được một cuốn sách và quan trọng hơn là một bản đồ số, một hệ thống số về 310 di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn Thành phố, với rất nhiều hình ảnh, tư liệu quý, kèm thuyết minh song ngữ và trải nghiệm thực tế VR 360. Điều này giúp người xem có những cảm nhận chân thực, sinh động về các địa chỉ đỏ.

Quá trình thu thập dữ liệu không hề dễ dàng. Nhiều địa điểm là công trình công cộng, trụ sở cơ quan, song cũng có những nơi là nhà riêng, thuộc quyền quản lý của cá nhân. Việc liên hệ, xin phép quay chụp, ghi hình, thu thập thông tin, tư liệu gặp không ít khó khăn. Tuy vậy, bằng nhiều kênh, nhiều cách làm kiên trì, chúng tôi dần thu thập được đầy đủ dữ liệu để phác họa một bức tranh tương đối toàn diện về hệ thống di tích lịch sử cách mạng của Thủ đô.

Một điều thú vị là ở nhiều địa phương, ban đầu người dân rất tò mò khi thấy lực lượng trẻ sử dụng flycam, thiết bị hiện đại để quay chụp. Nhưng khi chúng tôi giải thích mục đích, cho xem các bản demo sản phẩm, thì sự tò mò nhanh chóng chuyển thành ủng hộ, tin tưởng, phối hợp rất tích cực.

Dĩ nhiên, không tránh khỏi những nuối tiếc. Có những địa điểm, ngày nay chỉ còn lại trong sách vở và qua lời thuyết minh, bởi giá trị vật chất cụ thể đã biến mất hoặc thay đổi quá nhiều theo thời gian. Điều đó càng thôi thúc chúng tôi phải làm thật nhanh, thật bài bản, để lưu giữ được tối đa dấu tích lịch sử.

Phục dựng di ảnh liệt sĩ: Công nghệ là công cụ, lòng tri ân là cốt lõi

Phóng viên: Nếu "Mã hóa địa chỉ đỏ" tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh trong cộng đồng, thì công trình "Phục dựng di ảnh liệt sĩ" lại chạm đến chiều sâu nhân văn, đánh thức ký ức của các gia đình liệt sĩ. Có ý kiến băn khoăn: liệu việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có làm mất đi tính "thực", sự thiêng liêng của những kỷ vật này?

Đồng chí Nguyễn Tiến Hưng: Khi bắt tay vào công trình này, chúng tôi cũng trăn trở rất nhiều. Gần 3 năm triển khai là gần 3 năm chúng tôi tự hỏi: sản phẩm cuối cùng có được gia đình các liệt sĩ chấp nhận không, có thật sự đưa ký ức trở về với họ hay không?

Nhưng nếu không làm, có lẽ những mảnh ký ức còn sót lại sẽ tiếp tục phai mờ theo năm tháng, đến một lúc nào đó không thể phục dựng được nữa. Thực tế cho thấy, khi các bức ảnh phục dựng đến tay gia đình, rất nhiều giọt nước mắt đã rơi: giọt nước mắt tri ân các anh hùng liệt sĩ, giọt nước mắt của sự đoàn tụ, của ký ức được đánh thức sau hàng chục năm. Có những người vợ, người con liệt sĩ lần đầu tiên được nhìn thấy rõ nét khuôn mặt chồng, cha mình sau rất nhiều năm chỉ còn những tấm ảnh mờ, nhòe.

Chúng tôi luôn xác định công nghệ chỉ là công cụ. Cốt lõi là lòng biết ơn. Ở giai đoạn đầu, chúng tôi sử dụng AI để hỗ trợ, nhưng khâu hoàn thiện cuối cùng hoàn toàn do các bạn trẻ thực hiện bằng tay. Các bạn dành những khoảng lặng đặc biệt trong quá trình phục dựng, không chỉ để "tô màu", "chỉnh nét", mà để đặt mình vào bối cảnh một thời kỳ chiến tranh khốc liệt, tưởng tượng về cuộc đời, về câu chuyện phía sau mỗi bức ảnh.

Nhờ sự kết nối về tinh thần ấy, mỗi bức ảnh phục dựng không chỉ là sự trở lại của hình bóng người đã khuất, mà còn gửi gắm trong đó lòng biết ơn, sự tri ân của thế hệ trẻ hôm nay. Đó là sự hòa quyện giữa quá khứ và hiện tại, giữa những người đã hy sinh và những người đang sống; là cây cầu để ký ức về các liệt sĩ trở về với gia đình.

Động lực từ ký ức gia đình và trách nhiệm với cộng đồng

Phóng viên: Lý do nào khiến Thành đoàn Hà Nội chọn nhiệm vụ phục dựng di ảnh liệt sĩ, chứ không phải một hướng đi khác?

Đồng chí Nguyễn Tiến Hưng: Bên cạnh ý nghĩa tri ân chung đối với các thế hệ cha anh đã hy sinh vì Tổ quốc, với cá nhân tôi, đây còn là câu chuyện rất riêng. Cụ ngoại tôi là liệt sĩ thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ông ngoại tôi là liệt sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Đối với cụ ngoại, chúng tôi không còn bất kỳ bức ảnh nào để có thể phục dựng. Còn ông ngoại tôi có để lại ảnh, nhưng đã mờ theo năm tháng và từng được phục dựng theo phương pháp truyền thống – vẽ truyền thần. Đến nay, gia đình tôi vẫn dùng bức ảnh ấy để thờ ông.

Từ trải nghiệm ấy, tôi hiểu rằng còn rất nhiều gia đình khác ở đâu đó cũng đang trong hoàn cảnh tương tự, cũng mong mỏi có một tấm ảnh rõ ràng, trọn vẹn về người thân đã hy sinh. Đó là động lực để chúng tôi quyết tâm tận dụng các công nghệ mới, làm nhanh nhất, hiệu quả nhất, giúp các gia đình có được những di ảnh chân thực, trang trọng nhất.

Đưa công trình thanh niên trở thành một phần của hệ sinh thái đô thị thông minh

Phóng viên: Với những kết quả đã đạt được, có thể thấy thanh niên Thủ đô đã góp phần cụ thể vào xây dựng một Hà Nội "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc" theo tinh thần Nghị quyết Đảng bộ Thành phố. Nhìn lại chặng đường đã qua, Thành đoàn Hà Nội sẽ làm gì để các công trình thanh niên không dừng lại ở giải thưởng, mà thực sự trở thành một phần trong hệ sinh thái phát triển Thủ đô thông minh?

Đồng chí Nguyễn Tiến Hưng: Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tuổi trẻ cả nước đang tiếp nối một chặng đường rất vẻ vang. Đối với Đoàn Thanh niên Thủ đô, chúng tôi xác định trọng tâm là triển khai phong trào""Tuổi trẻ Thủ đô tiên phong trong kỷ nguyên mới", trong đó chú trọng hai trụ cột: đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về phía tổ chức Đoàn, chúng tôi đang xây dựng và vận hành nền tảng quản lý phong trào số trên địa bàn Thủ đô, bảo đảm mọi sự kiện, hoạt động của thanh niên đều được số hóa, kết nối, minh bạch, dễ theo dõi, dễ đánh giá.

Đối với các hoạt động tình nguyện, chúng tôi gắn chặt nhiệm vụ của tuổi trẻ với nhu cầu phát triển của từng địa phương, từng cơ sở, đặc biệt tập trung vào hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng, tham gia vào cải thiện hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp, góp phần xây dựng chính quyền số, xã hội số, công dân số.

Mục tiêu của chúng tôi là để mỗi công trình, mỗi phần việc thanh niên không chỉ là "sản phẩm" của một đợt thi đua, một mùa phong trào, mà trở thành những cấu phần hữu ích, vận hành thực chất trong hệ sinh thái đô thị thông minh của Thủ đô.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí về những chia sẻ tâm huyết. Hy vọng rằng với trí tuệ, nhiệt huyết và tình yêu Hà Nội, các thế hệ thanh niên Thủ đô sẽ tiếp tục có thêm nhiều công trình, phần việc mang dấu ấn riêng, góp phần gìn giữ hồn cốt Thăng Long - Hà Nội trong kỷ nguyên số.