Văn hóa chính trị của mỗi quốc gia được nhìn nhận là một cấu trúc phức tạp bao gồm đa dạng tri thức về các lĩnh vực của đời sống chính trị, xã hội; sự định hướng tư tưởng, tình cảm, niềm tin và thái độ, hành vi chính trị. Con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội, đồng thời cũng là một tế bào - thể chế thu nhỏ của quốc gia. Văn hóa chính trị của mỗi quốc gia đều xuất phát từ văn hóa chính trị của mỗi cá nhân, phụ thuộc rất lớn vào niềm tin, hành vi chính trị của cá nhân. Việc nhận thức, xác định đúng đắn các thể chế văn hóa và thể chế chính trị, việc giải quyết mối quan hệ hài hòa, tuân theo các quy luật khách quan giữa các thể chế đó có vai trò quan trọng trong quá trình quản trị quốc gia. Việc đổi mới, hoàn thiện thể chế nói chung, thể chế văn hóa, chính trị nói riêng, cũng như xây dựng văn hóa chính trị của mỗi quốc gia luôn là yêu cầu cần thiết, nhằm vừa bảo đảm đầy đủ các bộ phận chức năng, hoạt động hoàn hảo của thể chế văn hóa, thể chế chính trị, vừa nâng cao văn hóa chính trị đáp ứng yêu cầu về quản trị quốc gia, tạo động lực phát triển kinh tế đất nước nhanh và bền vững.

VHCT gắn liền với mối quan hệ giữa các giai cấp, tầng lớp, thành phần, dân tộc trong một quốc gia và giữa các nhà nước, các quốc gia với nhau theo một chuẩn giá trị nhất định. Chỉ xuất hiện trong xã hội có giai cấp, mục tiêu của VHCT không gì khác là điều hòa các quan hệ lợi ích giữa các giai cấp và bảo vệ lợi ích của giai cấp cầm quyền, phù hợp với xu thế phát triển và tiến bộ xã hội. Trong VHCT có VHCT cá nhân và VHCT tổ chức. Giữa VHCT cá nhân và VHCT tổ chức có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng. VHCT tổ chức là môi trường, điều kiện để VHCT cá nhân thể hiện, phát huy; Ngược lại VHCT cá nhân ảnh hưởng rất lớn, có tính quyết định đến sự phát triển của VHCT tổ chức.

Tác động của quá trình toàn cầu hóa, cạnh tranh quốc tế và cuộc đấu tranh trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng cũng sẽ diễn ra quyết liệt, phức tạp hơn. Đặc biệt, sự hội nhập quốc tế tuy sâu rộng nhưng các nước đang phát triển hoặc kém phát triển còn gặp rất nhiều trở ngại, khó khăn, thách thức và cạnh tranh gay gắt về các mặt như chiến lược, thương mại, khoa học, công nghệ, quân sự… Trong bối cảnh phức tạp như vậy, nếu hệ thống chính trị nói chung và văn hoá chính trị của lực lượng cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị nói riêng không có đủ tri thức chính trị, niềm tin chính trị, đạo đức chính trị thì rất dễ rơi vào tình thế bị động, không tiên liệu được những hệ lụy từ những biến động chính trị trên thế giới.

Sau hơn 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Hà Nội cùng với cả nước đã có những thành tựu đáng kể và Thủ đô đang bước sang một thời kỳ phát triển mới - thời kỳ phát triển mạnh mẽ, toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng. Những thành tựu mà Hà Nội đạt được đã tạo ra môi trường vô cùng thuận lợi để đội ngũ CB,CC trong hệ thống chính trị cấp cơ sở thành phố Hà Nộinói riêng hoàn thiện, phát triển năng lực về mọi mặt và nâng cao vị thế xã hội của mình.

Đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển mới, thành phố Hà Nội đã xây dựng tầm nhìn rộng để hoạch định chiến lược phát triển trên nhiều lĩnh vực tương xứng với tiềm năng, lợi thế của Thủ đô, đồng thời, đảm bảo bố trí nguồn lực đầu tư phù hợp, tạo cơ chế thuận lợi thu hút nguồn lực xã hội đáp ứng yêu cầu phát triển, để Thủ đô Hà Nội xứng đáng là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa lớn của cả nước, nhất là thúc đẩy mạnh mẽ việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng “Thành phố sáng tạo”- một động lực mới, thương hiệu mới được cộng đồng quốc tế ghi nhận năm 2019, gắn với mục tiêu phát triển Thủ đô với tầm nhìn đến năm 2045. Trong đó, thành phố Hà Nội đặc biệt chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và nhân văn trong hệ thống chính trị, trong từng cộng đồng thôn làng, khu dân cư, tổ dân phố, trường học, cơ quan, doanh nghiệp và mỗi gia đình. Coi trọng xây dựng, thực hành văn hóa chính trị cho đội ngũ cán bộ, công chức các cấp gắn với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, các quy định của Đảng về nêu gương và tinh thần Hội nghị Trung ương 4 (khóa XII, XIII)... Mục tiêu đó khiến cho việc xây dựng văn hoá chính trị cho đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị từ cấp cơ sở của Thành phố trở thành vấn đề quan trọng và cần được ưu tiên nghiên cứu để đưa ra những giải pháp nhanh chóng và thiết thực trong bối cảnh hiện nay.

Có thể nói, vấn đề xây dựng, thực hành văn hoá chính trị cho đội ngũ CB,CC trong hệ thống chính trị cấp cơ sở đã và đang được Đảng bộ và chính quyền thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm, khẳng định yêu cầu cấp thiết và đặt ra nhiều mục tiêu quan trọng. Trong bối cảnh phát triển mới, hướng tới xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trở thành “Thủ đô văn minh hiện đại, xứng đáng là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước”, Đảng bộ thành phố Hà Nội đặt ra nhiều yêu cầu, mục tiêu, nhiệm vụcấp bách nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển mới.

Theo quan điểm đó, thành phố Hà Nội cần đặt ra vấn đề xây dựng văn hoá chính trị cho đội ngũ CB,CC, đặc biệt đối với cán bộ, công chức lãnh đạo một cách cấp thiết hiện nay. Dưới góc độ phát triển đô thị hiện đại, xây dựng văn hoá chính trị Thủ đô cũng chính là xây dựng văn hóa đô thị, lối sống đô thị, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Tạo ra một lối sống đô thị mà ở đó có sự quyện hòa giữa nét thanh lịch truyền thống của người Hà Thành với văn minh thanh lịch hiện đại, thích ứng với thời kỳ hội nhập, đó không phải là chuyện dễ dàng có thể thực hiện trong một sớm một chiều. Để làm được điều đó trước hết cần phải tạo ra những chuyển biến về nhận thức của mỗi cá nhân CB, CC và cả hệ thống chính trị cấp cơ sở Hà Nội. Cần nâng cao nhận thức giá trị truyền thống, giữ vững và đề cao chuẩn mực của xã hội, chú trọng vai trò của hệ thống giáo dục đặc biệt là việc xây dựng các tiêu chí đặc trưng về người Hà Nội văn minh, thanh lịch. Bên cạnh đó, việc phát huy sức mạnh của cộng đồng trong xây dựng văn hoá của hệ thống chính trị sao cho thực chất và hiệu quả cũng là hết sức cần thiết. Trong dòng chảy văn hóa, người Hà Nội đang cố gắng kiên trì thu nạp và dung hòa giữa cái cũ và cái mới. Làm sao để có thể tiếp thu được những tinh hoa mới, tiên tiến nhưng không làm mất đi bản sắc vốn có của người Hà Nội xưa. Vấn đề cần nhấn mạnh chính là tiếp tục định hướng, định hình chuẩn mực văn hóa trong nền chính trị Thủ đô trong bối cảnh hiện nay.